السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
458
تفسير الميزان ( فارسي )
« مَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِه وَيَسْتَكْبِرْ ، فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْه جَمِيعاً » « 1 » ، پس همين عبادت كردن مسيح براى خدا اولين دليل است براى اينكه او إله نبوده ، و الوهيت را براى غير خود مىدانسته و براى خود هيچ سهمى از آن قائل نبوده ، پس مسيحيان بايد براى ما معنا كنند كه چگونه ممكن است كسى خود را بنده و مملوك غير بداند و در پرستش معبود و مالكش خود را به تعب بيندازد و در عين حال خود را قائم به نفس بداند ، آن هم به همان جهتى قائم به نفس بداند كه بدان جهت قائم به غير مىداند و نامعقول بودن اين سخن بر همه روشن است و همچنين عبادت ملائكه كاشف از اين است كه فرشتگان دختران خداى تعالى نيستند و همچنين روح القدس ، چون همه اينان بندگان خدا و اطاعتكاران اويند ، هم چنان كه قرآن كريم فرمود : « وَقالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً ، سُبْحانَه بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ ، لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ ، يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ ، وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى ، وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِه مُشْفِقُونَ » « 2 » . علاوه بر اينكه انجيلها پر از اعتراف به اين معنا است كه روح مطيع خدا و رسولان او ، و فرمانبر او و محكوم به حكم او است و معنا ندارد كه كسى خودش به خودش امر كند و حكمفرماى خودش و مطيع خودش باشد ، هم چنان كه معنا ندارد كسى منقاد خود و مخلوق خويش باشد . و نظير اين جريان يعنى دلالت كردن عبادت عيسى بر اينكه عيسى خدا نيست و عابد غير معبود است ، دعوت عيسى ع است كه بشر را به عبادت خدا مىخواند ( و اين معقول نيست خدايى بندگان را به عبادت خدايى ديگر بخواند ) ، خداى تعالى به همين اشاره نموده مىفرمايد : « لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّه هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ ، وَقالَ الْمَسِيحُ يا بَنِي إِسْرائِيلَ اعْبُدُوا اللَّه رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّه مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّه ، فَقَدْ حَرَّمَ اللَّه عَلَيْه الْجَنَّةَ ، وَمَأْواه النَّارُ ، وَما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ » « 3 » ، و راه آيه و احتجاجش روشن است .
--> ( 1 ) نه مسيح عار دارد از اينكه بنده خدا باشد و نه ملائكه مقرب و هر كسى كه از عبادت او اباء بورزد و يا گردن افرازد ، خدا به زودى همه شان را به سوى خود محشور كند . ( 2 ) و گفتند : رحمان فرزند گرفته ، منزه است رحمان ، بلكه فرشتگان بندگانى بزرگوارند ، در سخن از او پيشى نمىگيرند و نيز به امر او عمل مىكنند ، خداى تعالى به حال و آينده آنان آگاه است و شفاعت نمىكنند مگر براى كسى كه او راضى باشد و نيز از ترس او دلواپسند . « سوره انبيا ، آيه 28 » . ( 3 ) محققا كافر شدند آنهايى كه گفتند : خدا همان مسيح پسر مريم است و مسيح گفت : اى بنى اسرائيل خدا را بپرستيد كه رب من و رب شما است و كسى كه به خدا شرك بورزد محققا خدا بهشت را بر او حرام مىكند و جايگاه او جهنم است و ستمگران هيچ ياورى ندارند . « سوره مائده ، آيه 72 » .